Tijdreis door de kunst in Münster

3 januari 2019
door: Ingrid

Je dwaalt er van middeleeuwse heiligenbeelden naar hedendaagse videofilms. Tenzij je al te zeer gehypnotiseerd raakt door de legendarische actiekunstenaar Joseph Beuys. In het LWL-Museum voor Kunst en Cultuur in Münster vind je 1000 jaar kunst onder één dak, in een gebouw dat op zichzelf al een attractie is.

Alsof ze er al eeuwen op de uitkijk staan. Zo vanzelfsprekend nemen Maria en de tien apostelen de bloedrode ruimte in, van wat één van de spectaculairste gedeelten van het museum is. De spitse punt van de nieuwbouw, die dankzij de hoge ramen een riant uitzicht biedt op het plein met de Dom. Het plaatst de veertiende-eeuwse beelden alsnog in een religieus décor, al zijn ze oorspronkelijk afkomstig uit de Überwasserkirche in Münster.

Münster

Overrompelende architectuur

Overrompelend zonder te intimideren: dat is de architectuur van het in 2014 heropende museum. In feite hoef je niet eens een entreekaartje te kopen om dat te ervaren. De veertien meter hoge centrale hal, met ingangen aan zowel de Domplatz als aan de Rothenburg, is vrij toegankelijk. Het is de belangrijkste ingreep waarmee de Berlijnse architect Volker Staab de verbinding tussen het museum en de stad voelbaar wilde maken.

Münster

De geest laten waaien met Beuys

In de Lichtof, de zuilengalerij in het oude deel, laat tot oktober 2019 een van de grootste vernieuwers in de Duitse kunst zich gelden. Zelfs met de bescheiden formaten van zijn multiples (in serie gemaakte objecten) weet Joseph Beuys (1921-1986) de monumentale ruimte te vullen. Dankzij de vriendelijk geprijsde multiples vond het werk van de even vereerde als verguisde kunstenaar ook zijn weg naar een groot publiek. Verzamelaars Ingrid en Manfred Rotert schonken er onlangs 150 aan het museum, waar ze nu onder de titel Hülle und Kern (omhulsel en kern) zijn te zien. Zoals het simpele houten kistje met een paar potloodlijnen, het woord Intuïtion en Beuys’ signatuur. We mogen het opvatten als een uitnodiging om de geest te laten waaien.

Heel moeilijk is dat niet, dankzij de speelsheid waarin Beuys als meester in maatschappijkritiek ook ernstige boodschappen verpakt. Dat kunst kapitaal is, bijvoorbeeld, en daarmee een kracht die de samenleving kan veranderen. Het staat op een oude schoollei geschreven en op een Mark-biljet. Een slijpsteen voor vogels kreeg, voorzien van opschrift, handtekening en kartonnen doosje, een nieuw leven als ‘DDR-geursteen.’

Geheimzinnig gemurmel

Bijna melig wordt het in de hoek waar je een geheimzinnig gemurmel ontwaart. Een constant Ja Ja Ja Ja, Nee Nee Nee Nee, in allerlei toonaarden. Het is de weerslag (op een elpee) van de Fluxus-performance die Beuys in 1968 gaf op de kunstacademie in Düsseldorf. Het verhaal wil dat Beuys zich liet inspireren door roddelende oude dames in Kleef, vlak over de grens bij Nijmegen. Dit verklaart het Nederlands klinkende Nee. De serieuze uitleg luidt dat dit werk verwijst naar Beuys’ hang naar debat, maar het werkt hier eerder licht hypnotiserend. Of op de lachspieren.

Een spannende tocht

Hoog tijd om te zien in welke traditie Beuys en zijn werk staan. De vaste collectie van het museum voert je van de elfde naar de eenentwintigste eeuw. Van de middeleeuwen, via de renaissance en de barok naar de moderne en hedendaagse kunst. Langs 300.000 kunstwerken in 51 zalen, met zowel grote namen uit de Duitse kunst als lokale helden- niet zelden ook met landelijke faam trouwens. Laat je niet afschrikken maar vooral lekker maken door de cijfers: dankzij een uitgekiende mix van intieme en imposante ruimtes – in steeds andere kleuren – blijft de tocht van begin tot eind spannend. Bovendien is de routing zo dat je ook overal snel toegang hebt tot een specifieke periode.

Münster

Lijdensweg als stripverhaal

En soms liggen heden en verleden heel dicht bij elkaar. Zoals illustrator en striptekenaar Anke Feuchtenberger laat zien in een van de zalen met religieuze kunst uit de Middeleeuwen. Haar collage vormt een hedendaagse tegenhanger van het vijftiende-eeuwse altaardrieluik in dezelfde zaal. Feuchtenberger laat zien dat de verbeelding van de lijdensweg van Christus verwant is aan de strips zoals wij die kennen, in beeldtaal, verhaalvorm én publieksbereik.

Münster

Een ontregelend portret

Nog zo’n plek waar het beste van dit museum samenkomt is de ruimte met de haardpartij van beeldhouwer Wilhelm Heinrich Kocks. Hij maakte die rond 1700 voor de woning van raadsheer Zurmühlen in de Königstrasse in Münster. Zittend in een van de fauteuiltjes voor het virtuoos bewerkte zandsteen, met wandtapijten rondom, waan je je even te gast bij deze notabele Münsteraner. En moet je twee keer kijken, voordat je doorhebt dat het portret boven de schouw geen historisch schilderij is.

Deze moderne variant is gemaakt door Thorsten Brinkmann. De titel ‘Bertha von Schwarzflug’ is al even bedrieglijk: de in verhullende kleding gestoken vrouwenfiguur op de foto is de kunstenaar zelf. Er gaat een lichte dreiging van uit. Gelukkig is het kwaad uiteindelijk even vergankelijk als rook en vuur, zoals de Latijnse term Transitoria boven de haard ons geruststellend meedeelt. Wat blijft is de kunst.

 

Tips:

Restaurant LUX van het LWL-Museum voor Kunst en Cultuur is veel meer dan een museumcafé: hier draait het om ‘barcultuur en grillkunst’. Al kun je er overdag ook terecht voor een smakelijke pasta. Bij mooi weer is het terras populair.

De tijdelijke tentoonstellingen maken het museum telkens opnieuw een bezoek waard. Voor 2019/2020 staan exposities op de rol van twee grote Britse kunstenaars: het abstracte werk van Sean Scully en de romantische schilderijen van William Turner, ook wel ‘de Britse Rembrandt’ genoemd. Voor meer informatie raadpleeg de website.

Ga fietsen! Münster is dé fietsstad van Duitsland. Rondom het oude centrum ligt de Promenade als een groene loper uitgerold, voor fietsers én wandelaars.

Een beetje verstopt in de Beginengasse zit een leuk Italiaans lunchadres: Paninoteca Münster. Huisgemaakte broodjes, pasta en pizza voor schappelijke prijzen.

 

Münster
Münster
Münster
0 reacties

Reageren

Andere belevenissen